تمرین عملی دوره بیوانفورماتیک مقدماتی

استخراج اطلاعات واریانت از Ensembl؛ آموزش rsID، MAF و ارتباط بالینی

در این راهنمای مرحله‌به‌مرحله یاد می‌گیرید چگونه یک واریانت را با rsID در Ensembl پیدا کنید، موقعیت آن را روی ژنوم بررسی کنید، آلل‌های مرجع و جایگزین را بشناسید، فرکانس‌های جمعیتی و MAF را بخوانید و تفاوت Association با Clinical Significance را در تفسیر اطلاعات واریانت در نظر بگیرید.

جست‌وجوی واریانت با rsID موقعیت ژنومی و GRCh38 Reference و Alternative Allele فرکانس‌های جمعیتی و MAF Association و Clinical Significance تمرین واقعی دوره
rsID شناسه واریانت پیداکردن رکورد صحیح در Ensembl
GRCh38 موقعیت ژنومی ثبت کروموزوم، مختصات و اسمبلی
MAF فرکانس آللی مقایسه فراوانی در جمعیت‌های مختلف
CLN اطلاعات بالینی تفکیک Association و Clinical Significance
فهرست مطالب صفحه

مسیر مرحله‌به‌مرحله آموزش و انجام تمرین

از لینک‌های زیر برای رفتن مستقیم به بخش موردنظر استفاده کنید. پیشنهاد می‌شود برای یادگیری کامل، مطالب را از پاسخ سریع و تعریف rsID آغاز کرده و سپس به بخش تمرین بروید.

آموزش جستجوی rsID و بررسی MAF و Clinical Significance در Ensembl
پاسخ سریع

چگونه اطلاعات یک واریانت را در Ensembl پیدا کنیم؟

برای بررسی یک واریانت در Ensembl، ابتدا rsID را در کادر جست‌وجو وارد کنید. سپس در صفحه Variant می‌توانید موقعیت ژنومی، آلل‌ها، پیامدهای واریانت، فرکانس در جمعیت‌های مختلف و اطلاعات فنوتیپی یا بالینی مرتبط را بررسی کنید.

1 جست‌وجوی rsID در Ensembl
2 بررسی موقعیت و آلل‌ها
3 مشاهده Population Frequency
4 تحلیل اطلاعات بالینی
! نکته مهم در تفسیر واریانت

MAF، Association و Clinical Significance سه مفهوم متفاوت هستند و نباید به‌جای یکدیگر استفاده شوند. فراوانی یک آلل، ارتباط آماری با یک صفت و اهمیت بالینی یک واریانت، هرکدام نشان‌دهنده بخش متفاوتی از تفسیر ژنتیکی هستند.

آشنایی با شناسه واریانت

rsID چیست و چه اطلاعاتی به ما می‌دهد؟

عبارت rs در نام‌گذاری پایگاه dbSNP از Reference SNP cluster ID گرفته شده است. یک rsID شناسه‌ای پایدار برای ارجاع به یک رکورد واریانت است تا بتوان اطلاعات مربوط به آن را در پایگاه‌های مختلف پیدا و مقایسه کرد.

نکات اصلی درباره rsID

پیش از جست‌وجوی یک واریانت در Ensembl، این نکات را در تفسیر شناسه آن در نظر بگیرید.

۱

rs یک شناسه مرجع است

پیشوند rs همراه با یک شماره، شناسه رکورد واریانت را تشکیل می‌دهد؛ مانند rs7412.

۲

شناسه یک رکورد واریانت است

این شناسه برای دسترسی به اطلاعاتی مانند موقعیت ژنومی، آلل‌ها، پیامدها و فرکانس‌های جمعیتی استفاده می‌شود.

۳

فقط به یک بیماری محدود نیست

یک rsID ممکن است در مطالعات مختلف با چند صفت، بیماری یا فنوتیپ بررسی شده باشد و الزاماً مخصوص یک بیماری نیست.

۴

به معنی بیماری‌زا بودن نیست

ثبت یک واریانت با rsID فقط نشان می‌دهد که برای آن یک رکورد مرجع وجود دارد؛ نه اینکه واریانت حتماً Pathogenic باشد.

۵

ممکن است چند آلل یا چند پیامد داشته باشد

بسته به آلل مشاهده‌شده، ترنسکریپت، ژن و محل قرارگیری واریانت، یک رکورد می‌تواند چند آلل جایگزین یا چند پیامد عملکردی داشته باشد. بنابراین تفسیر فقط از روی شناسه کافی نیست.

شناسه rs به‌تنهایی برای تفسیر واریانت کافی نیست

برای ارزیابی هر رکورد باید علاوه بر rsID، موقعیت ژنومی، آلل موردنظر، نسخه رفرنس، پیامد عملکردی، فرکانس جمعیتی و شواهد بالینی نیز مشخص شوند. دو گزارش که فقط یک rsID مشترک دارند، ممکن است درباره آلل‌ها یا پیامدهای متفاوتی صحبت کنند.

آموزش عملی Ensembl

چگونه یک rsID را در Ensembl جست‌وجو کنیم؟

برای یافتن اطلاعات یک واریانت، باید از شناسه صحیح rsID وارد صفحه Variant شوید و هنگام ثبت نتیجه، علاوه بر موقعیت و آلل‌ها، نسخه رفرنس ژنوم، منبع اطلاعات و تاریخ دسترسی را نیز یادداشت کنید.

مراحل جست‌وجوی واریانت

مراحل زیر را به‌ترتیب انجام دهید و اطلاعات هر مرحله را پیش از ورود به مرحله بعدی ثبت کنید.

  1. ۱

    ورود به وب‌سایت Ensembl

    وارد نسخه اصلی پایگاه Ensembl شوید و پیش از شروع، مطمئن شوید در بخش مربوط به گونه Human قرار دارید.

  2. ۲

    واردکردن rsID در کادر Search

    شناسه واریانت را با پیشوند rs و بدون فاصله وارد کنید؛ برای مثال rs7412.

  3. ۳

    انتخاب نتیجه Variant

    در میان نتایج جست‌وجو، رکوردی را انتخاب کنید که با عنوان Variant و همان rsID نمایش داده شده است؛ نه نتیجه ژن، ترنسکریپت یا مقاله.

  4. ۴

    ورود به صفحه اصلی Variant

    در صفحه Variant، خلاصه اطلاعات رکورد شامل موقعیت ژنومی، آلل‌ها، ژن‌های نزدیک و پیامدهای احتمالی را بررسی کنید.

  5. ۵

    بررسی تب‌ها و منوی صفحه

    بخش‌های مربوط به Variant Context، Population Genetics، Phenotype Data و Consequences را جداگانه بررسی کنید؛ زیرا همه اطلاعات در یک تب قرار ندارند.

  6. ۶

    ثبت نسخه رفرنس ژنوم

    همراه با کروموزوم و موقعیت واریانت، نسخه اسمبلی ژنوم مانند GRCh38 را ثبت کنید. مختصات یک واریانت ممکن است در اسمبلی‌های مختلف یکسان نباشد.

  7. ۷

    یادداشت منبع و تاریخ دسترسی

    در پاسخ نهایی، نام پایگاه Ensembl و تاریخ مشاهده اطلاعات را ثبت کنید؛ زیرا داده‌های واریانت و تفسیرهای وابسته به آن ممکن است به‌روزرسانی شوند.

مختصات واریانت

موقعیت ژنومی و نسخه رفرنس ژنوم

موقعیت یک واریانت فقط با نوشتن یک عدد کامل نمی‌شود. برای گزارش صحیح باید کروموزوم، مختصات ژنومی و نسخه اسمبلی نیز مشخص باشند؛ زیرا موقعیت یک واریانت ممکن است در نسخه‌های مختلف ژنوم مرجع تغییر کند.

اجزای یک موقعیت ژنومی کامل

هنگام استخراج اطلاعات از Ensembl، موارد زیر را به‌صورت جداگانه بررسی و ثبت کنید.

CHR

Chromosome

شماره یا نام کروموزومی است که واریانت روی آن قرار دارد؛ مانند کروموزوم 19 یا X.

POS

Genomic Location

مختصات دقیق واریانت روی کروموزوم را نشان می‌دهد. این موقعیت باید همراه با نسخه ژنوم مرجع گزارش شود.

ASM

Assembly

اسمبلی، نسخه مشخصی از توالی مرجع ژنوم است که مختصات ژنومی بر اساس آن تعریف شده‌اند.

38

GRCh38

GRCh38 یکی از نسخه‌های اصلی ژنوم مرجع انسان است. هنگام استفاده از مختصات این اسمبلی، نام آن را صریحاً در پاسخ بنویسید.

چرا مختصات GRCh37 و GRCh38 ممکن است متفاوت باشند؟

با به‌روزرسانی ژنوم مرجع، برخی نواحی اصلاح، جابه‌جا یا بازسازی می‌شوند. به همین دلیل یک واریانت ممکن است در GRCh37 و GRCh38 شماره موقعیت متفاوتی داشته باشد و مقایسه مستقیم دو مختصات بدون توجه به اسمبلی می‌تواند باعث خطا شود.

GRCh37 مختصات در نسخه قدیمی‌تر
GRCh38 مختصات در نسخه جدیدتر
علت لزوم ثبت نسخه رفرنس در پاسخ دانشجو

نوشتن موقعیت بدون نام اسمبلی، اطلاعات را ناقص و گاهی غیرقابل‌مقایسه می‌کند. دانشجو باید همیشه Chromosome، Position و Genome Assembly را کنار یکدیگر ثبت کند تا مشخص باشد مختصات بر اساس GRCh37، GRCh38 یا نسخه دیگری گزارش شده است.

شناخت آلل‌های واریانت

آلل مرجع، آلل جایگزین و مفاهیم مرتبط با فراوانی آللی

در صفحه Variant ممکن است چند نوع اصطلاح درباره آلل‌ها مشاهده کنید. این مفاهیم یکسان نیستند و برای تفسیر درست باید تفاوت میان Reference، Alternative، Ancestral، Minor و Major Allele را بشناسید.

پنج مفهوم اصلی درباره آلل‌ها

هر عنوان به پرسش متفاوتی درباره واریانت پاسخ می‌دهد.

REF

Reference Allele

آللی است که در توالی ژنوم مرجع در موقعیت موردنظر ثبت شده است. این آلل الزاماً شایع‌ترین یا اجدادی‌ترین آلل در همه جمعیت‌ها نیست.

ALT

Alternative Allele

آللی است که با آلل موجود در توالی مرجع تفاوت دارد. یک واریانت ممکن است یک یا چند آلل جایگزین داشته باشد.

ANC

Ancestral Allele

آللی است که بر اساس مقایسه با گونه‌های نزدیک یا داده‌های تکاملی، به‌عنوان حالت اجدادی احتمالی واریانت در نظر گرفته می‌شود.

MIN

Minor Allele

آللی است که در جمعیت یا مجموعه داده مورد بررسی فرکانس کمتری دارد. Minor بودن یک ویژگی ثابت و جهانی نیست.

MAJ

Major Allele

آللی است که در جمعیت یا دیتاست موردنظر فراوانی بیشتری دارد. ممکن است Major Allele در یک جمعیت، در جمعیت دیگری Minor Allele باشد.

یک نمایش ساده از Reference و Alternative Allele

در یک موقعیت فرضی، اگر توالی ژنوم مرجع دارای آلل A باشد و در برخی افراد آلل G مشاهده شود، نمایش ساده واریانت می‌تواند به شکل زیر باشد.

A Reference Allele
G Alternative Allele
Alternative Allele همیشه Minor Allele نیست

Alternative فقط به این معناست که آلل با توالی مرجع متفاوت است. این آلل ممکن است در یک جمعیت فراوان‌تر از Reference Allele باشد و حتی نقش Major Allele را داشته باشد.

Minor Allele ممکن است میان جمعیت‌ها متفاوت باشد

آللی که در یک جمعیت Minor محسوب می‌شود، ممکن است در جمعیت دیگری فراوانی بیشتری داشته باشد. بنابراین هنگام گزارش Minor Allele باید نام جمعیت و منبع داده نیز مشخص شوند.

فراوانی آللی در جمعیت‌ها

Allele Frequency و MAF چیست؟

فرکانس آللی نشان می‌دهد یک آلل با چه نسبتی در یک جمعیت یا مجموعه داده مشخص مشاهده شده است. برای تفسیر درست این عدد باید همواره نام جمعیت، منبع داده و آلل مورد گزارش مشخص باشند.

AF

Allele Frequency

فراوانی یک آلل در جمعیت یا دیتاست

Allele Frequency نسبت تعداد دفعات مشاهده یک آلل به کل آلل‌های بررسی‌شده در همان جایگاه است. برای مثال، فرکانس 0.12 به این معناست که آلل موردنظر در حدود 12% از آلل‌های بررسی‌شده مشاهده شده است.

تعداد آلل موردنظر Allele count
کل آلل‌های بررسی‌شده Total observed alleles
عدد فرکانس باید همراه با نام آلل، جمعیت و منبع داده گزارش شود.
MAF

Minor Allele Frequency

فرکانس آلل کم‌شیوع‌تر در جمعیت مورد بررسی

در یک جایگاه دوآللی، MAF فرکانس آللی است که در جمعیت یا دیتاست موردنظر شیوع کمتری دارد. بنابراین MAF یک ویژگی ثابت و مستقل از جمعیت نیست و ممکن است با تغییر منبع داده یا گروه جمعیتی تغییر کند.

Major Allele آلل با فراوانی بیشتر
Minor Allele آلل با فراوانی کمتر
Minor Allele ممکن است در جمعیت دیگری آلل غالب یا Major Allele باشد.

نکات مهم هنگام تفسیر MAF

پیش از ثبت فرکانس یک واریانت، محدوده جمعیتی و منبع عدد را بررسی کنید.

۱
MAF به جمعیت و دیتاست وابسته است

مقدار MAF فقط در چارچوب جمعیت و مجموعه داده‌ای که اندازه‌گیری شده معنا دارد و نباید بدون ذکر منبع گزارش شود.

۲
فرکانس جهانی با فرکانس جمعیت خاص یکسان نیست

یک مقدار کلی یا تجمیعی می‌تواند از ترکیب چند جمعیت به‌دست آمده باشد و الزاماً نماینده هیچ جمعیت خاصی نیست.

۳
جمعیت‌ها ممکن است مقادیر متفاوتی داشته باشند

فرکانس یک آلل در جمعیت‌های European، East Asian، South Asian و African ممکن است به‌طور قابل توجهی متفاوت باشد.

۴
یک جمعیت خاص را Global MAF گزارش نکنید

عدد مربوط به یک زیرجمعیت نباید به‌عنوان فرکانس جهانی یا Global MAF معرفی شود. عنوان ستون و نام جمعیت را دقیق بررسی کنید.

۵
فرکانس صفر اثبات بیماری‌زا بودن نیست

مشاهده‌نشدن یک آلل در یک دیتاست می‌تواند به اندازه نمونه، پوشش داده یا ترکیب جمعیتی مربوط باشد و به‌تنهایی Pathogenic بودن واریانت را ثابت نمی‌کند.

فرکانس آللی را چگونه در پاسخ ثبت کنیم؟

ثبت فقط یک عدد کافی نیست. پاسخ باید مشخص کند عدد مربوط به کدام آلل، جمعیت و منبع داده است.

قالب پیشنهادی پاسخ
Allele آللی که فرکانس آن گزارش شده است
Population نام جمعیت یا زیرجمعیت مورد بررسی
Frequency / MAF مقدار عددی همراه با منبع داده
فرکانس جمعیتی، طبقه‌بندی بالینی واریانت نیست

کم‌بودن یا صفر بودن فرکانس یک آلل در یک دیتاست فقط یکی از اطلاعات قابل بررسی است. برای نتیجه‌گیری درباره اهمیت بالینی باید شواهد عملکردی، الگوی وراثت، اطلاعات بیمار، منابع بالینی و طبقه‌بندی‌هایی مانند ClinVar نیز بررسی شوند.

مشاهده داده‌های جمعیتی

بخش Population Genetics در Ensembl

برای بررسی فرکانس یک واریانت، باید وارد بخش Population Genetics شوید و علاوه بر مقدار فرکانس، آلل مورد گزارش، جمعیت، تعداد نمونه‌ها و منبع داده را نیز بررسی کنید.

مسیر مشاهده فرکانس‌ها در Ensembl

پس از ورود به صفحه Variant، مراحل زیر را برای استخراج اطلاعات جمعیتی دنبال کنید.

۱
ورود به Population Genetics

در منوی صفحه واریانت، بخش Population Genetics را انتخاب کنید تا داده‌های فراوانی نمایش داده شوند.

۲
بررسی Allele Frequencies

جدول یا بخش Allele Frequencies را باز کنید و مشخص کنید فرکانس برای کدام آلل گزارش شده است.

۳
انتخاب Population و Subpopulation

مشخص کنید داده مربوط به کل یک جمعیت، یک زیرجمعیت یا یک مجموعه داده تجمیعی است.

۴
بررسی تعداد آلل‌های مطالعه‌شده

تعداد نمونه‌ها یا آلل‌های بررسی‌شده را مشاهده کنید؛ زیرا مقدار فرکانس بدون اطلاع از حجم داده ممکن است گمراه‌کننده باشد.

۵
ثبت فرکانس هر آلل

مقدار Frequency را همراه با نام آلل و جمعیت مربوط به آن ثبت کنید.

۶
بررسی Data Source

نام منبع داده را یادداشت کنید؛ زیرا منابع مختلف ممکن است حجم نمونه، جمعیت و مقدار فرکانس متفاوتی داشته باشند.

راهنمای خواندن جدول Population Genetics

هر ستون بخشی از زمینه لازم برای تفسیر فرکانس آللی را نشان می‌دهد. اطلاعات جدول را به‌صورت یک مجموعه مرتبط بررسی کنید.

جدول آموزشی
عنوان معنی و کاربرد
Population جمعیت یا گروه جمعیتی بررسی‌شده که مقدار فرکانس برای آن گزارش شده است.
Allele آللی که تعداد مشاهده یا مقدار فرکانس آن در همان ردیف جدول نمایش داده شده است.
Frequency نسبت مشاهده همان آلل در جمعیت یا مجموعه داده مشخص.
Sample count تعداد نمونه‌ها، افراد یا آلل‌هایی که در محاسبه فرکانس بررسی شده‌اند.
Data source پایگاه، پروژه یا مطالعه‌ای که اطلاعات جمعیتی از آن دریافت شده است.

چرا منابع داده ممکن است نتایج متفاوتی نشان دهند؟

هر منبع ممکن است افراد متفاوتی را از نظر تبار جمعیتی، تعداد نمونه، معیارهای کنترل کیفیت و روش گردآوری داده بررسی کرده باشد. بنابراین فرکانس یک آلل ممکن است بین دو منبع یا دو زیرجمعیت یکسان نباشد.

قالب پیشنهادی ثبت اطلاعات

جمعیت Population
آلل Allele
فرکانس Frequency
تعداد بررسی‌شده Sample count
منبع داده Data source
فرکانس را بدون نام جمعیت و منبع داده گزارش نکنید

نوشتن عبارتی مانند «فرکانس این آلل 0.08 است» ناقص است. پاسخ باید مشخص کند این مقدار مربوط به کدام آلل، کدام جمعیت، چه تعداد نمونه و کدام منبع داده است.

تفسیر ارتباط واریانت با صفت

Association چیست و چه چیزی را ثابت نمی‌کند؟

در مطالعات ژنتیکی، Association به معنی مشاهده یک ارتباط آماری میان یک واریانت و یک صفت، فنوتیپ یا بیماری در یک مطالعه یا مجموعه‌ای از مطالعات است. وجود این ارتباط به‌تنهایی برای اثبات علیت یا بیماری‌زا بودن واریانت کافی نیست.

نمایش مفهومی Association نمایش مفهوم ارتباط آماری یک واریانت با صفت یا بیماری در جمعیت
در یک مطالعه Association، فراوانی آلل یا ژنوتیپ میان گروه‌های دارای و فاقد یک صفت مقایسه می‌شود. تفاوت آماری به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند.
تعریف کاربردی

ارتباط آماری میان واریانت و فنوتیپ

Association زمانی گزارش می‌شود که یک آلل، ژنوتیپ یا واریانت در افراد دارای یک صفت یا بیماری، با فراوانی متفاوتی نسبت به گروه مقایسه مشاهده شود و این تفاوت بر اساس تحلیل آماری معنادار باشد.

Case group افراد دارای بیماری یا فنوتیپ مورد بررسی
Control group افراد فاقد بیماری یا فنوتیپ مورد بررسی
Association با Causation یکسان نیست

ارتباط آماری می‌تواند ناشی از اثر مستقیم واریانت، ساختار جمعیتی، عوامل مخدوش‌کننده یا همراهی آن با واریانت دیگری در Linkage Disequilibrium باشد.

Association الزاماً به چه معنا نیست؟

مشاهده یک ارتباط آماری، بدون بررسی سایر شواهد، اجازه نتیجه‌گیری قطعی درباره بیماری‌زا بودن یا کاربرد تشخیصی واریانت را نمی‌دهد.

Association ≠ Diagnosis
۱ علت قطعی بیماری ارتباط آماری به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند.
۲ بیماری‌زا بودن واریانت یک واریانت مرتبط ممکن است خود عامل عملکردی بیماری نباشد.
۳ کاربرد در تشخیص فردی نتیجه جمعیتی را نمی‌توان بدون اعتبارسنجی برای تشخیص یک فرد استفاده کرد.
۴ اثر یکسان در همه جمعیت‌ها اندازه و جهت اثر ممکن است میان جمعیت‌ها و مطالعات متفاوت باشد.

هنگام بررسی یک Association چه مواردی را ارزیابی کنیم؟

اعتبار یک ارتباط فقط با مشاهده عنوان بیماری یا صفت مشخص نمی‌شود؛ طراحی مطالعه و قدرت شواهد نیز باید بررسی شوند.

۱
نوع مطالعه

مشخص کنید مطالعه از نوع GWAS، مطالعه کاندید ژن، مورد ـ شاهد، متاآنالیز یا طراحی دیگری بوده است.

۲
جمعیت مطالعه

تبار جمعیتی، معیارهای ورود و ویژگی‌های گروه مورد و کنترل را بررسی کنید.

۳
اندازه نمونه

مطالعات کوچک ممکن است توان آماری محدودتر و احتمال نتایج ناپایدار بیشتری داشته باشند.

۴
قدرت ارتباط

علاوه بر معنی‌داری آماری، اندازه اثر مانند Odds Ratio و فاصله اطمینان را بررسی کنید.

۵
تکرارپذیری

بررسی کنید آیا ارتباط در مطالعات مستقل و جمعیت‌های دیگر نیز تکرار شده است.

۶
اثر مستقیم یا Linkage Disequilibrium

واریانت گزارش‌شده ممکن است فقط با واریانت عملکردی دیگری در LD باشد.

۷
ارتباط آماری یا شواهد عملکردی

مشخص کنید نتیجه فقط بر پایه تحلیل آماری است یا شواهدی درباره تغییر بیان ژن، عملکرد پروتئین یا سازوکار زیستی نیز وجود دارد.

Association را به‌عنوان Clinical Significance گزارش نکنید

وجود ارتباط یک واریانت با بیماری یا صفت در مطالعات جمعیتی، معادل طبقه‌بندی بالینی آن به‌عنوان Pathogenic یا Likely Pathogenic نیست. برای تفسیر بالینی باید منابع بالینی، شواهد عملکردی، الگوی وراثت، داده‌های بیمار و معیارهای طبقه‌بندی واریانت نیز بررسی شوند.

تفسیر بالینی واریانت

Clinical Significance چیست و چه تفاوتی با Association دارد؟

Clinical Significance نشان می‌دهد یک واریانت بر اساس شواهد موجود و در ارتباط با یک بیماری یا وضعیت مشخص، از نظر بالینی چگونه طبقه‌بندی شده است. این مفهوم با فرکانس جمعیتی، ارتباط آماری و پیامد عملکردی یکسان نیست.

تعریف کاربردی

طبقه‌بندی بالینی بر پایه شواهد موجود

Clinical Significance نتیجه ارزیابی مجموعه‌ای از شواهد است که ممکن است شامل داده‌های جمعیتی، مطالعات خانوادگی، شواهد عملکردی، گزارش‌های بالینی، الگوی وراثت و منابع علمی باشد. این طبقه‌بندی باید در ارتباط با بیماری، آلل و منبع مشخص تفسیر شود.

بیماری یا فنوتیپ طبقه‌بندی در ارتباط با چه وضعیت بالینی ثبت شده است؟
منبع و ارسال‌کننده ارزیابی توسط کدام پایگاه، آزمایشگاه یا گروه تخصصی ارائه شده است؟
شواهد و زمان ارزیابی شواهد چه وضعیتی دارند و ارزیابی در چه تاریخی انجام شده است؟

تفاوت چهار مفهوم مهم در تفسیر واریانت

هر مفهوم به یک پرسش متفاوت پاسخ می‌دهد و نباید به‌جای مفاهیم دیگر گزارش شود.

جدول مقایسه
مفهوم پرسش اصلی
Allele Frequency این آلل در یک جمعیت یا مجموعه داده مشخص با چه فراوانی دیده می‌شود؟
Association آیا میان این واریانت و یک صفت یا بیماری، ارتباط آماری گزارش شده است؟
Clinical Significance این واریانت در ارتباط با یک وضعیت مشخص، از نظر بالینی چگونه طبقه‌بندی شده است؟
Functional Consequence واریانت چه پیامد پیش‌بینی‌شده یا اثبات‌شده‌ای روی ژن، ترنسکریپت یا پروتئین دارد؟

طبقه‌بندی‌های احتمالی Clinical Significance

نام‌گذاری دقیق ممکن است با توجه به منبع و وضعیت ارزیابی متفاوت باشد. معنای هر برچسب را در همان منبع بررسی کنید.

دسته‌بندی‌های بالینی
P

Pathogenic

شواهد موجود از بیماری‌زا بودن واریانت در زمینه بالینی مشخص پشتیبانی می‌کنند.

LP

Likely Pathogenic

شواهد به نفع بیماری‌زا بودن هستند، اما سطح قطعیت از Pathogenic کمتر است.

VUS

Uncertain Significance

شواهد فعلی برای طبقه‌بندی واریانت به‌عنوان بیماری‌زا یا خوش‌خیم کافی نیستند.

LB

Likely Benign

شواهد بیشتر به نفع خوش‌خیم بودن واریانت هستند، اما قطعیت کامل وجود ندارد.

B

Benign

شواهد موجود نشان می‌دهند واریانت در زمینه بررسی‌شده بیماری‌زا محسوب نمی‌شود.

C

Conflicting Interpretations

ارسال‌کنندگان یا ارزیابی‌های مختلف، تفسیرهای یکسانی برای واریانت ارائه نکرده‌اند.

Clinical Significance را چگونه تفسیر کنیم؟

طبقه‌بندی را همراه با بیماری مرتبط، آلل موردنظر، منبع، تاریخ ارزیابی، وضعیت بازبینی و خلاصه شواهد بخوانید. وجود یک برچسب بدون این اطلاعات برای نتیجه‌گیری دقیق کافی نیست.

قالب پیشنهادی ثبت پاسخ

طبقه‌بندی بالینی Clinical significance
بیماری یا وضعیت مرتبط Condition
منبع اطلاعات Source
تاریخ آخرین ارزیابی Evaluation date
وضعیت شواهد یا بازبینی Review status
Clinical Significance را بدون منبع و تاریخ گزارش نکنید

تفسیرهای بالینی ممکن است با اضافه‌شدن شواهد جدید تغییر کنند. بنابراین هر طبقه‌بندی باید همراه با منبع، تاریخ ارزیابی، وضعیت بازبینی، بیماری مرتبط و وجود یا نبود تفسیرهای متعارض بررسی و ثبت شود.

راهنمای ارسال تمرین

قالب متنی ارسال پاسخ در بخش دیدگاه‌ها

پاسخ تمرین باید به‌صورت متن ساده و هر فیلد در یک خط ارسال شود. از قراردادن جدول، تصویر یا پاسخ بدون عنوان فیلدها در بخش دیدگاه‌ها خودداری کنید.

روش استفاده از قالب

برای ارسال پاسخ، قالب زیر را کپی کنید و در بخش دیدگاه‌های همین صفحه قرار دهید. اطلاعات هر واریانت را در یک پاسخ جداگانه بنویسید و ساختار فیلدها را تغییر ندهید. پاسخ نهایی باید به‌صورت متن و هر فیلد در یک خط ارسال شود.

حالت پیشنهادی

قالب پاسخ یک واریانت

برای هر rsID ترجیحاً یک دیدگاه جداگانه ارسال کنید.

قالب قابل کپی Plain Text

پس از کپی، تمام فیلدها را تکمیل و سپس متن را در بخش دیدگاه‌ها جای‌گذاری کنید.

برای تمرین‌های چندواریانتی

قالب چند واریانت در یک دیدگاه

فقط زمانی استفاده شود که مدرس ارسال همه واریانت‌ها در یک دیدگاه را درخواست کرده باشد.

تکرار کامل قالب برای هر واریانت Multiple Variants

برای واریانت‌های بیشتر، تمام فیلدهای یکی از واریانت‌ها را دوباره تکرار کنید.

پیش از ارسال پاسخ بررسی کنید

  • تمام فیلدها را تکمیل کرده‌اید و هیچ عنوانی حذف نشده است.
  • موقعیت ژنومی را همراه با نسخه GRCh38 نوشته‌اید.
  • فرکانس را همراه با نام آلل، جمعیت و منبع داده ثبت کرده‌اید.
  • منبع اطلاعات و تاریخ دسترسی را در انتهای پاسخ نوشته‌اید.
  • مقادیر نمونه یا متن‌های راهنما را با پاسخ واقعی جایگزین کرده‌اید.
تمرین رسمی دوره

تمرین جست‌وجوی واریانت در Ensembl؛ دوره تابستان ۱۴۰۵

پاسخ‌های ارسالی دانشجویان بررسی خواهند شد و پاسخ صحیح همراه با توضیحات تکمیلی در تاریخ اعلام‌شده در همین صفحه منتشر می‌شود.

دوره بیوانفورماتیک مقدماتی
مدرس دکتر مهدیه یاوری
ترم تابستان ۱۴۰۵
جلسه جلسه مربوط به پایگاه Ensembl

استخراج اطلاعات دو واریانت از پایگاه Ensembl

آماده دریافت پاسخ
با استفاده از پایگاه داده Ensembl اطلاعات مربوط به دو واریانت زیر را استخراج کنید. پاسخ نهایی باید مطابق قالب متنی مشخص‌شده در این صفحه و از طریق بخش دیدگاه‌ها ارسال شود.
۱
واریانت اول rs7412
۲
واریانت دوم rs1760890

اطلاعات موردنیاز برای هر واریانت

هر سه بخش زیر را برای هر دو rsID به‌صورت جداگانه تکمیل کنید.

LOC موقعیت دقیق ژنومی

شماره کروموزوم و موقعیت دقیق Location را بر اساس آخرین نسخه رفرنس موردنظر تمرین، GRCh38 / hg38 ثبت کنید.

MAF فرکانس آلل جایگزین

فرکانس آلل جایگزین را در جمعیت جهانی یا مقدار Global MAF گزارش کنید و آللی را که عدد مربوط به آن است مشخص کنید.

CLN اطلاعات بالینی

Clinical Significance یا بیماری، فنوتیپ و شرایط بالینی مرتبط با هر واریانت را همراه با منبع اطلاعات ثبت کنید.

تا
آخرین مهلت ارسال پاسخ دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ پاسخ خود را پیش از انتشار پاسخ صحیح ارسال کنید.
زمان انتشار پاسخ صحیح دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵ پاسخ نهایی و توضیحات تکمیلی در همین صفحه منتشر می‌شود.

روش ارسال پاسخ

  • پاسخ را در بخش دیدگاه‌های همین صفحه ارسال کنید.
  • برای هر واریانت، قالب کامل پاسخ را جداگانه تکمیل کنید.
  • پاسخ باید به‌صورت متن ساده و هر فیلد در یک خط نوشته شود.
  • منبع اطلاعات و تاریخ دسترسی را در انتهای پاسخ درج کنید.
  • پاسخ‌های ناقص یا فاقد نام اسمبلی و منبع، نیازمند اصلاح خواهند بود.
پاسخ صحیح را پیش از انجام مستقل تمرین مشاهده نکنید

هدف این تمرین، تمرین جست‌وجوی مستقل در Ensembl و تشخیص تفاوت میان موقعیت ژنومی، فرکانس جمعیتی و اطلاعات بالینی است. پاسخ صحیح پس از پایان مهلت تعیین‌شده در همین صفحه منتشر خواهد شد.

10 پاسخ

  1. VARIANT 1

    rsID: rs7412

    Chromosome: 19

    Position (GRCh38): 19:44908684

    Alleles: C/T

    Minor Allele: T

    Global Allele Frequency / MAF: 0/17

    Highest Population Frequency: 0.172

    Population: Kinh in Ho Chi Minh City, Vietnam

    Allele: T

    Frequency: 0.172

    Associated Gene: APOE

    Consequence: missense variant

    Clinical Significance:

    Benign
    Likely benign

    Associated Phenotype / Disease:
    ClinVar: phenotype not specified
    Blood protein levels
    Alzheimer’s disease

    Information Source: ClinVar

    Access Date: 30/07/2026

    —————————————-

    VARIANT 2

    rsID: rs1760890

    Chromosome: 14

    Position (GRCh38): 14:20413630

    Alleles: C/A/G/T

    Minor Allele: C

    Global Allele Frequency / MAF: 0.143

    Highest Population Frequency: 0.406

    Population: PEL (Peruvians from Lima, Peru)

    Allele: C

    Frequency: 0.406

    Associated Gene: Novel transcript (ENSG00000300624)

    Consequence: intron variant

    Clinical Significance: No clinical significance reported

    Associated Phenotype / Disease: None reported

    Information Source: –

    Access Date: 30/07/2026

  2. VARIANT 1

    rsID: 7412

    Chromosome: 19

    Position (GRCh38): 44908822

    Alleles: C/T
    Minor Allele:

    Global Allele Frequency / MAF: 0.17

    Highest Population Frequency: 0.17

    Population: ALL

    Allele:

    Frequency: C:92% T: 8%

    Associated Gene: APOE

    Consequence: missense variant

    Clinical Significance:

    Associated Phenotype / Disease: Alzheimer

    Information Source: 1000 Genomes Project

    Access Date:

    —————————————-

    VARIANT 2

    rsID: 1760890

    Chromosome: 14

    Position (GRCh38): 20413630

    Alleles: C/A/G/T

    Minor Allele: (C)

    Global Allele Frequency / MAF: 0.16

    Highest Population Frequency: 0.41

    Population: ALL
    Allele:
    Frequency:C: 14%
    A: 86%

    Associated Gene: lncRNA

    Consequence: intron variant
    regulatory region variant

    Clinical Significance:

    Associated Phenotype / Disease: breast cancer

    Information Source:

    Access Date:

  3. VARIANT 1

    rsID: rs7412

    Chromosome: 19

    Position (GRCh38): 44908822

    Alleles: C/T

    Minor Allele: T All Population:8%

    Global Allele Frequency / MAF:0/17

    Highest Population Frequency: C:0/925

    Population: All

    Allele: C/T

    Frequency: C|C:0/855(2142) C|T:0/139(348) T|T:0.006(14)

    Associated Gene: C

    Consequence: Missense Variant

    Clinical Significance: –

    Associated Phenotype / Disease: –

    Information Source: ensembl

    Access Date: 8/4/2026

    —————————————-

    VARIANT 2

    rsID: rs1760890

    Chromosome: 14

    Position (GRCh38): 20413630

    Alleles: C/A/G/T

    Minor Allele: C All Population:0/143

    Global Allele Frequency / MAF: 0/41

    Highest Population Frequency: All Population : A:0/857

    Population: All

    Allele: REF:C ALT:A

    Frequency: C|C:0/026(66) A|A:0/740(1854) A|C:0/233(584)

    Associated Gene: A

    Consequence: Intron Variant

    Clinical Significance: –

    Associated Phenotype / Disease: –

    Information Source: ensembl

    Access Date: 8/4/2026

  4. rsID:
    rs7412

    Chromosome:
    19

    Position (GRCh38):

    Alleles:
    C/T

    Minor Allele:
    50%

    Global Allele Frequency / MAF:
    0.17

    Highest Population Frequency:

    Population:

    Allele:

    Frequency:

    Associated Gene:
    موش

    Consequence:

    Clinical Significance:
    rsID:

    Chromosome:

    Position (GRCh38):

    Alleles:

    Minor Allele:

    Global Allele Frequency / MAF:

    Highest Population Frequency:

    Population:

    Allele:

    Frequency:

    Associated Gene:

    Consequence:

    Clinical Significance:

    Associated Phenotype / Disease:

    Information Source:

    Access Date:rsID:

    Chromosome:

    Position (GRCh38):

    Alleles:

    Minor Allele:

    Global Allele Frequency / MAF:

    Highest Population Frequency:

    Population:

    Allele:

    Frequency:

    Associated Gene:

    Consequence:

    Clinical Significance:

    Associated Phenotype / Disease:

    Information Source:

    Access Date:
    Of the 1,091 plasma metabolites tested, 850 had known identities across eight super pathways (i.e., lipid, amino acid, xenobiotics, nucleotide, cofactor and vitamins, carbohydrate, peptide, and energy). The remaining 241 were categorized as unknown or “partially” characterized molecules. The current study included 81 metabolites that were not tested in previous representative large metabolomics GWASs5,8,10,11,21, although these metabolites may include previously unnamed metabolites. Detailed cohort characteristics can be found in the published CLSA cohort profile23 and Supplementary Table 1, while metabolite information and their comparison with prior large-scale metabolomics GWAS is shown in Supplementary Tables 2, 3 and 4.

    Undertaking a GWAS of metabolite levels identified 1,509 associations for 647 metabolites that passed a stringent Bonferroni correction, adjusted for the total number of tested metabolites (p < 5×10-8/1091 = 4.58×10-11). These included 85 associations for 46 metabolites that were tested uniquely in the current study. Associations passing this stringent Bonferroni correction were used to assess for novel findings (Supplementary Table 5). However, we note that such a multiple-testing correction is overly conservative, given the non-independence of the metabolites (Supplementary Figure 1 and Table 6). We therefore chose to use a more appropriate p-value threshold of 5×10-8 divided by the effective number of independent metabolites (N = 73), leading to a p-value threshold of 6.85×10-10 for subsequent analyses. This relaxed threshold identified 1,702 independent variant-metabolite associations from 690 metabolites that were used to explore the genetic architecture
    of metabolites and identify effector genes. (for details see Methods, Figure 1, Supplementary Table 5). No sign of excessive test statistic inflation or population stratification was detected by assessment of genomic inflation factors (max lambda=1.03) (Supplementary Table 7).

    Associated Phenotype / Disease:
    انیل استارونیل-هیدروکسی ویتامینD-سطوح فسفوپروتیین-پیری-سطوح الانین

    Information Source:
    ensembi pmid-37963177
    Access Date:
    Tue4August

  5. rsID:
    rs429358

    Chromosome:
    19

    Position (GRCh38):

    Alleles:
    T/C
    Minor Allele: C

    Global Allele Frequency / MAF:
    0.62

    Highest Population Frequency:

    Population:1

    Allele:

    Frequency:

    Associated Gene:
    1114ژن مرتبت
    Consequence:

    Clinical Significance: بیماری زا-خطرقطعی وثابت شده

    Associate Phenotype / Disease: الزایمر

    Information Source:
    mim107741

    Access Date:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *